De Gouden Koets in bruikleen in schutterij museum

Iedereen die het Limburgs Schutterijmuseum ooit al bezocht heeft, werd natuurlijk getrokken door de prachtige opstelling van de Gouden Koets, de prominent in de vitrines tentoongesteld is. Deze opstelling is afkomstig uit de handen van Theo van Lieshout en Frank Poeth. Woensdag 4 november 2020 werd de gouden koets officieel geschonken aan het Limburgs Schutterij Museum.

 

Ontstaan Gouden Koets

 

Op 6 september 1898 schonken de inwoners van Amsterdam de Gouden Koets aan Koningin Wilhelmina.  De Gouden Koets is vooral bekend omdat hij jarenlang is gebruikt op Prinsjesdag. De Nederlandse koning en koningin worden normaal gesproken in de koets naar de Ridderzaal gebracht om daar de Troonrede voor te lezen. Vanwege een grootscheepse restauratie van het gouden rijtuig, wordt sinds 2016 de Glazen Koets gebruikt. De Koets wordt getrokken door acht paarden Aan de bovenkant van de koets zijn de wapens van de toenmalige elf provincies en het wapen van de stad Amsterdam te vinden. De wapens zijn niet allemaal even groot. Het wapen van Noord-Holland is net een slagje groter, net als het stadswapen van Amsterdam. De Gouden Koets moest uitgroeien tot nationaal symbool, maar natuurlijk moest wel duidelijk blijven dat het rijtuig ooit geschonken werd door Amsterdam.

 

De traditionele rit met de Gouden Koets begint op Prinsjesdag altijd vanaf Paleis Noordeinde en de Gouden Koets wordt daarbij natuurlijk begeleidt door de o.al de Cavalerie en langs de kanten staan tegenwoordig vaker delegaties vanuit de provinciën. Zo stonden ook enkele malen een afvaardiging van de schutterijen langs de kat. Voor het laatst was dit in 2014, toen de schutterij Sint Joris Wessem en Sint Sebastianus Puth deelnamen.

 

De overdracht

 

Één van de leden van de Cavalerie was destijds Theo van Lieshout en Theo kende natuurlijk ook een fantastische hobby en Theo maakte de Gouden Koets tijdens de opstelling van Prinsjesdag in miniatuur. De Gouden Koets, de huzaren in de opstelling en de Bereden Escorte wordt afgebeeld. De Gouden Kroon op de koets werd gemaakt door Frank Poeth. Nadat Theo van Lieshout ruimte tekort kwam in zijn woonhuis en ging hij opruimen. Om zomaar afstand te doen van deze unieke miniatuurproductie deed geen recht aan de vele inspanningen, die hij besteedt had aan dit kunstwerk. Dagen, weken, mogelijk maanden heeft hij hieraan gewerkt en hij doet dit zelf af met ‘tja een uurtje of 200’. 

 

In het bijzijn van bestuur en vrijwilligers van het Limburgs Schutterij Museum werd de officiële overdrachtsakte ondertekend en kunnen de bezoekers van het Limburgs Schutterijmuseum genieten van deze prachtige miniatuur opstelling van de Gouden Koets tijdens Prinsjesdag.

Nieuwe stichtingsvoorzitter Limburgs Schutterij Museum

 

 

Per 1 september 2020 vond er een voorzitterswissel plaats binnen de Stichting Limburgs Schutterijmuseum. Henk Vossen neemt afscheid als voorzitter en wordt opgevolgd door Gerard Fokkens. Met de benoeming van Gerard Fokkens is het bestuur van mening een waardige opvolger te benoemen, die de komende jaren de belangen van het Limburgs Schutterij Museum zal vertegenwoordigen.

 

Henk Vossen was  sinds 1997 voorzitter van het museum in Steyl, dat gelieerd is aan de Oud Limburgse Schuttersfederatie en ijverde voor het behoud van de schutterijcultuur en haar erfgoed in Nederlands en Belgisch Limburg. Onder zijn bewind werd tot tweemaal toe museale huisvesting gerealiseerd in Steyl. Eerst in één van de kloosters en na de verwoestende brand in 2008, waarbij ook een deel van de collectie verloren ging, in de voormalige Rochuskerk. Vooral op initiatief van Vossen is de kerk verbouwd tot een multifunctionele accommodatie, die ook geschikt is voor het houden van exposities en concerten.

 

Gerard Fokkens is zeer actief in het verenigingsleven. Hij is meer dan  50 jaar lid van Scouting Tichlouw. Voor zijn inzet werd hij in 1985 onderscheiden met de Gouden Jacobsstaf en een jaar later de Trias Tegula. Tevens is hij vanaf 1963 lid van de Tegelse Tafeltennis Club, waarvan o.a. twaalf jaar als voorzitter. Die laatste functie bekleedde hij ook elf jaar lang bij Vastelaovesgezelsjap D’n Oeles. In 2006 werd hij voor zijn verdiensten op maatschappelijk en sociale vlak beloond met een koninklijke onderscheiding. Momenteel is Gerard penningmeester van Stichting Gevelmozaiëk St. Martinushof te Tegelen en voorzitter van Stichting Cultureel Erfgoed van Tegelen welke o.a. de Harmoniezaal in het centrum van Tegelen weer aan de gemeenschap terug wil geven.   


Unieke aanwinst Limburgs Schutterij Museum

 

Zaterdag 18 augustus 2018: Het moment dat Leo Niessen van de schutterij Sint Martinus uit Linne een schot loste, wat hem zijn hele leven zal blijven heugen.

Hij schoot zich tot de Europese schutterskoning en mag zodoende in de periode 2018-2021 zich, samen met zijn eega, Irma Niessen presenteren als het Europees schutterskoningspaar.
Natuurlijk gaat een Europese schutterskoning vergezeld met een prachtig koningszilver en in het Europese schutterswezen is de papegaai het symbool van de koningsvogel. Ook zijn de specifieke kenmerken vanuit het Bisdom Aken in dit koningszilver vastgelegd.

Dit unieke koningszilver kent maar één exemplaar en is in het bezit van de schutterskoning. In augustus 2021, wanneer (mogelijk) het Europees Schutterstreffen plaatsvindt in Deinze, zal hoogstwaarschijnlijk het koningszilver ook met de nieuwe koning meereizen door het Europese land.


Blijvende herinnering
Het Limburgs Schutterij Museum in Steyl is natuurlijk de plek waar het cultureel historisch erfgoed van de Nederlandse en Belgische schutterijen gedeeltelijk is ondergebracht en is tentoongesteld. Ook wordt in het museum mini-exposities ingericht, waaronder destijds de mini-expositie over het Europees Schutterstreffen in Leudal (2018). Met in het achterhoofd deze gedachten gingen Leo en Irma nadenken hoe zij, nadat hun Europese avontuur grotendeels voorbij is en de herinneringen blijven, er ook voor te zorgen dat de Europese schutterskoning in Limburg een plek in de roemrijke historie gaat krijgen.

Een replica van het koningszilver kwam al snel naar voren toe en een oproep op Facebook volgde. De digitale snelweg kent geen grenzen en een gildebroeder Alfons Benen uit het Gelderse land, docent elektrotechniek meldde zich af en het balletje begon te lopen. Dankzij de moderne technieken, nam Alfons de opdracht aan om te trachten een replica te maken van het koningszilver en dit was zeker geen gemakkelijke opdracht, want de contouren, de typische kenmerken van het zilver, moesten in de replica duidelijk zichtbaar zijn en werd ook besloten om het schaalmodel 1,5 x groter te maken dan het werkelijke koningszilver.


Woensdag 24 juni 2020 kwamen in het Limburgse schutterij museum het Europees koningspaar met de adjudanten, Alfons Benen, vertegenwoordigers van het Limburgs Schutterij Museum en de Oud Limburgse Schuttersfederatie om de Europese koningsplaquette over te dragen aan het museum, zodat het koningszilver een blijvende en prominente ‘plek’ krijgt binnen het schutterij museum.
Euregionale samenwerking
Natuurlijk behoort in een Europese schuttersgemeenschap ook de internationale verbroedering hoogtij te vieren en zo zal ook in het schuttersmuseum in Mönchengladbach een replica worden overhandigd. Natuurlijk nodigen wij ook iedereen uit om de replica te komen bekijken, kijk voor de openingstijden op www.schutterijmuseum.nl.

Foto's Rob Schouwenberg
— met Alfons Benen en Leo Niessen.


In memoriam Coen Holthuijsen,

oud-lid St.-Antonius Tegelen, vrijwilliger bij het Limburgs Schutterij Museum. Koninklijk onderscheiden. Opgenomen in de Orde van de Rode Leeuw in 1993, officier en manteldrager in 2002. Geboren te Tegelen 1 februari 1944, overleden na een kortstondige ziekte te Venlo 26 maart 2020. De crematie vond in stilte plaats.
C.M.J.W. (Coen) Holthuijsen, woonachtig te Reuver, vervulde van 1966 tot 1998 diverse bestuursfuncties bij schutterij St.-Anthonius te Tegelen. Hij was mede-initiatiefnemer van de nieuwe uniformen (in 1978 en 1985). Daarnaast was hij tien jaar bestuurslid van de gezamenlijke Tegelse Schutterijen. Sinds 1989 was hij secretaris van de Beheersgroep van het Limburgs Schutterij Museum te Steijl, waar hij tot het laatst deel uitmaakte van de groep toezichthouders. Vanaf 1992 was hij jurylid en tevens secretaris van de jury van de Midden-Limburgse Schuttersbond. Van 1994 tot 2001 was hij jurylid van het Limburgs Dames Schuttersfeest. Daarnaast was hij 12½ jaar secretaris en jurylid van het Dekenaal schuttersfeest in het Dekenaat Roermond. Buiten het schutterswezen heeft hij ook diverse andere verdiensten. Vanaf 1988 was hij vele jaren koster, lector, collectant en acoliet bij begrafenissen van de Sint-Martinusparochie te Tegelen. Hij was lid van toneelvereniging Zet door. Coen Holthuijsen is 2006 benoemd tot lid in de Orde van Oranje Nassau en vierde dat jaar ook zijn veertigjarig lidmaatschap van de OLS-Federatie.

Coen Holthuijsen, Reuver.
Foto: Luc Wolters.


In memoriam Herm Gommans,

oud-bestuurslid en initiatiefnemer Limburgs Schutterij Museum. Geboren 6 januari 1936, overleden Tegelen 16 april 2020.
Op 84-jarige leeftijd is Tegelenaar Herm Gommans overleden.

Immer actief, altijd bescheiden: “Herm bleef het liefst anoniem”. Herm Gommans gaf jarenlang leiding aan de modelmakerij, die zijn vader in 1927 startte. Hij gold als een meester in zijn vak, die zijn artistieke talent veelvuldig in dienst van de gemeenschap stelde. Eén van zijn laatste creaties was een nieuwe sjtek voor de ceremoniemeester van carnavalsvereniging D’n Oeles.
Hij was bijzonder actief in het Tegelse verenigingsleven. Gommans had een groot aandeel in de komst van het Limburgs Schutterij Museum naar Steyl. Bij de vestiging in kloosteronderdeel oud-Sankt-Gregor en na de brand in de voormalige Rochuskerk spendeerde hij vele weken aan planning, inrichting en huisvesting. Herm was actief als bestuurslid van de museumstichting. Hij werd daarvoor door het schutterswezen geëerd met de Orde van de Rode Leeuw (2006). Als voorzitter van de stichting Kruisen en Kapellen was hij betrokken bij de verplaatsing van de Theresiakapel bij speeltuin Klein Zwitserland.
Ook zette hij zich in voor de Tegelse vastelaovend, onder meer als voorzitter van de organisatie van ‘Jao det is Tegels’ en de Tegelse Revue, die in 2007 voor het laatst werd opgevoerd bij het 55-jarig bestaan van D’n Oeles. Herm Gommans was verder onder meer kerkmeester van de Martinusparochie, vicevoorzitter van de Tegelse Passiespelen, bestuurslid van stichting Tegelse Cultuur en medeoprichter van de Garde Tegeliers. Bij alles wat hij deed, wilde hij het liefst op de achtergrond blijven. “Dan zei hij altijd: dink t’r aan, ich wil nörges geneump waere. Dao haet nemus get mei te make”, weet Dré Schouwenberg, die op cultuurvlak veel met Gommans optrok. “Maar omdat Herm een echte verbinder was, werd hij toch vaak gevraagd om als voortrekker op te treden. Hij kwam graag onder de mensen, barstte altijd van de ideeën en hield op z’n tijd van een kwajongensstreek.”
Zijn inzet voor de gemeenschap werd beloond met de benoeming tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Daarnaast ontving hij plaatselijke onderscheidingen als de Trias Tegula, de Vot met Oëre van loterijclub De Toekomst en de Pannekletser van carnavalsvereniging De Beerpiëp.

Marcel van Lier
(de auteur schreef 16.04.2020 een In Memoriam voor De Limburger)

Herm Gommans, Tegelen.
Zelfportret.


Europese schuttersorde en Limburgse eretitel voor Henk Vossen

 

Tegelenaar Henk Vossen ontving woensdagavond een hoge orde van de Europese schuttersfederatie EGS en werd door de Provincie Limburg benoemd tot ere-ambassadeur van cultuur.

Bijzonder is vooral de toekenning van het bronzen kruis van verdienste door de Europäische Gemeinschaft historischer Schützen (EGS), omdat deze onderscheiding hoogst zelden wordt uitgereikt aan iemand die zelf niet als schutter actief is. Museumconservator Luc Wolters spreekt zelfs van een ‘unicum’.

Het dubbele eerbetoon viel de preses van de Stichting Limburgs Schutterij Museum ten deel vanwege zijn verdiensten voor het schutterswezen in Limburg. Henk Vossen is sinds 1997 voorzitter van het museum in Steyl, dat gelieerd is aan de OLS-federatie en ijvert voor het behoud van de schutterijcultuur en haar erfgoed in Nederlands en Belgisch Limburg. Onder zijn bewind werd tot tweemaal toe museale huisvesting gerealiseerd in Steyl. Eerst in één van de kloosters en na de verwoestende brand in 2008, waarbij ook een deel van de collectie verloren ging, in de voormalige Rochuskerk. Vooral op initiatief van Vossen is de kerk verbouwd tot een multifunctionele accommodatie, die ook geschikt is voor het houden van exposities en concerten.

Hoewel hij zelf nooit lid is geweest van een schutterij, maakt de 74-jarige Tegelenaar zich al ruim twee decennia sterk voor het behoud van dit typisch Limburgse erfgoed. „Hij is een ware ambassadeur voor het schutterswezen”, aldus deputé Robert Housmans, die de provinciale eretitel uitreikte tijdens de nieuwjaarsborrel voor de circa tachtig vrijwilligers van het museum. De Europese schuttersorde werd namens het bestuur van de EGS overhandigd door penningmeester Louis Litjens uit Helden. Henk Vossen, ondernemer en gelouterd rallycoureur, ontving de internationale onderscheiding uit waardering voor zijn grensoverschrijdende inspanningen binnen het euregionale schutterswezen. Hij werd eerder opgenomen in de broederschap van de Rode Leeuw, een Limburgse schuttersorde, en koninklijk onderscheiden voor zijn brede maatschappelijke inzet.


Afscheid vrijwilligersechtpaar uit Ermelo


Tijdens de vrijwilligersbijeenkomst is aandacht uitgegaan naar het echtpaar Ytsje en Johannes de Kroon uit Ermelo. Zij zijn jaren geleden gecharmeerd geraakt door het Limburgse schutterswezen en jarenlang op de camping neergestreken bij gelegenheid van het Oud-Limburgs Schuttersfeest. Het heeft Johannes ertoe gebracht een documentatiecollectie over de schutterijen aan te leggen, die hij enkele jaren geleden heeft overgedragen aan het Limburgs Schutterij Museum. Geregeld heeft het echtpaar het museum als vrijwilliger bezocht om zelf de museale documentatie bij te werken en aan te vullen. Maar nu was dan toch door leeftijd en gezondheid het tijdstip gekomen dat de reis van en naar Ermelo bezwaarlijk werd. Aan de actieve invulling als vrijwilligers van het Schutterijmuseum komt daarmee noodgedwongen een einde, dat namens het museum met een dankwoord en een bosje bloemen onderstreept werd. Maar daarmee komt beslist geen einde aan het warme gevoel dat Johannes en Ytsje voor de Limburgse schutters koesteren.


Museumconservator Luc Wolters (links) toont samen met vrijwilliger Johannes de Kroon een 5000-delige legpuzzel van de Nachtwacht.

(Foto Paul van Soest/De Limburger)

Expositie over Rembrandt en de Nachtwacht


Het Limburgs Schutterij Museum komt dit jaar met een bijzondere tentoonstelling over leven en werk van Rembrandt van Rijn. Het beroemdste schilderij dat hij op doek zette, is immers een schuttersstuk.


2019 Rembrandtjaar


Het is dit jaar 350 jaar geleden dat de grootste vernieuwer uit de geschiedenis van de schilderkunst zijn ogen sloot. Daarom zijn er landelijk tal van tentoonstellingen, die het werk van deze beroemde schilder weer voor het voetlicht halen. De enige Limburgse expositie in het Rembrandtjaar vindt plaats in het Limburgs Schutterij Museum in Steyl, waar de schilder, zijn werken en zijn bekendste schilderij, de wereldberoemde Nachtwacht, uit de verf gehaald worden.


Rembrandts beroemdste schilderij


De Nachtwacht is het veruit bekendste schilderij van Rembrandt Harmenszoon van Rijn. Wie dit werk van wereldfaam niet kent van het Rijksmuseum, die is het wel tegengekomen in kunstboeken, documentaires, krantenartikelen, maar evengoed op borden, kop en schotels en ontelbare andere gebruiksvoorwerpen. Niet alleen in Nederland! Niet voor niets is de Nachtwacht het beroemdste schilderij ter wereld.


De Nachtwacht is een schuttersstuk


En uitgerekend dat schilderij heeft een misleidende bijnaam. De ‘nachtwacht’ lijkt immers te duiden op een gezelschap burgers, dat ’s nachts de ronde doet en de veiligheid in het donker garandeert. Niets is minder waar: de mensen op het schilderij stralen en pronken, hetgeen het beste tot z’n recht komt in het zonlicht. De groep staat voor hun eigen gebouw, waar ze vergaderingen hield, gezamenlijke maaltijden en schietoefeningen. Want de Nachtwacht is een schuttersstuk!

De Nachtwacht staat daarom centraal in de expositie. Daarnaast is er aandacht voor ander werk van Rembrandt, de mens achter de schilder en het schutterswezen in het Holland van de zeventiende eeuw. Omdat hij één van de bekendste maar naar alle waarschijnlijkheid ook meest gekopieerde kunstenaars ter wereld is, heeft het museum amateurkunstenaars uitgenodigd om replica’s van zijn werk in te sturen. Een selectie uit het aanbod is te zien tijdens de expositie die vrijdag 17 mei werd geopend.


Koninklijke onderscheiding voor Jan Willems en Gerard Engels


Twee vrijwilligers die al jarenlang verbonden zijn aan het Limburgs Schutterij Museum in Steyl, werden aan de vooravond van Koningsdag door burgemeester Antoin Scholten gedecoreerd vanwege hun grote verdiensten voor de gemeenschap.

Beiden mogen zich voortaan Lid in de Orde van Oranje-Nassau noemen.
Foto’s: Rob Timmermans

Jan Willems


Jan Willems is sinds 1997 bestuurslid van het museum en verricht daarnaast diverse taken zoals kluswerkzaamheden, het restaureren van kostuums en het beheer van de geweren. De 81-jarige Tegelenaar draait ook kassadiensten, verzorgt rondleidingen en maakt de zaal gereed voor activiteiten. Jan is tevens vanaf 2000 vrijwilliger bij Zangvereniging Vriendenkring in Steyl. Als lid van de technische commissie draagt hij bij aan het opbouwen en afbreken van het podium en het inrichten en opruimen van de zalen waar het koor optreedt. Ook zet hij zich in voor de jaarlijkse loterij en voor sponsoracties, draait hij bar- en kassadiensten bij evenementen en zet hij de stoelen klaar voor de wekelijkse repetitie.

 

 

 

Gerard Engels


Gerard Engels (72), eveneens uit Tegelen, is vanaf 2002 secretaris van het Limburgs Schutterij Museum. Nadat het museum op de vorige locatie in klooster St.Gregor werd verwoest door brand, heeft hij restauratiewerk verricht en mee gezocht naar een nieuw onderkomen. Nadat dit werd gevonden in de nabijgelegen voormalige Sint Rochuskerk, heeft hij zich ingezet voor de inrichting van het museum.
Tevens is hij vanaf 1996 secretaris van de Garde Tegeliers, die zich als doel heeft gesteld het culturele erfgoed van Tegelen te bewaken en veilig te stellen. Diezelfde functie bekleedt hij hij sinds 1997 secretaris van Loterijvereniging de Toekomst (sinds 1997) en bij de
Vrienden van Harmonie Sempre Avanti (vanaf 2000). Tenslotte is Gerard Engels mede-initiatiefnemer van de stichting ‘Jao det is Tegels’, die jarenlang een carnavalsmiddag met optredens van lokale artiesten organiseerde.